OECUMENISCHE ONTMOETING

Mgr Johan Bonny en Mgr Athenagoras

Gent – Op zondagnamiddag 7 maart 2010, georganiseerd door het Leerhuis van de Kerkvaders in samenwerking met de orthodoxe parochie van de H. Apostel Andreas en met het CCV in het bisdom Gent, vond een boeiende ontmoeting plaats tussen de orthodoxe bisschop van Sinope Athenagoras Peckstadt en de katholieke bisschop van Antwerpen Johan Bonny. Beiden zijn zeer oecumenisch ingesteld en hebben door hun respectieve functies in het verleden deelgenomen aan menig oecumenisch initiatief. Bisschop Athenagoras, zeer voornaam en zacht in zijn manier van spreken, sprak ons over de bereidheid van de orthodoxe kerk om haar geloofsschat open te stellen voor alle andere christelijke kerken, met de grote bezorgdheid deze rijke geloofsschat in zijn volle integriteit aan te bieden. Met het oog hierop werken zij sinds lang mee aan oecumenische raden en initiatieven. Hij verbloemde de interne problemen binnen de orthodoxie niet en informeerde ons over het feit dat deze openheid bij bepaalde strekkingen binnen de orthodoxe kerk op grote tegenstand stuit. Zo zijn er centra die zich helemaal niet oecumenisch opstellen. De gezamenlijke patriarchen slagen er niet in deze zeloten te overtuigen dat ontmoetingen met andere christelijke kerken niet betekent dat men aan de orthodoxie afbreuk doet. De initiatieven van toenadering van de patriarchen Athenagoras, Dimitrios en Bartholomeus staan hiermee in schril contrast. Mgr. Athenagoras Peckstadt getuigde over de diepe indruk die een ontmoeting in zijn jeugdjaren met patriarch Athenagoras op hem had. Wellicht heeft zijn naam met deze bewondering iets te maken?

Op het einde van zijn uiteenzetting vertelde bisschop Athenagoras ons een eenvoudige maar treffende parabel: een wijze staretz gaf aan drie van zijn volgelingen de opdracht zijn leer verder uit te dragen; na verloop van tijd riep hij zijn volgelingen bij zich terug en ondervroeg hen over de manier waarop ze zijn leer verder hadden doorgegeven. De eerste had zijn leer van buiten geleerd en er niets aan afgedaan noch aan toegevoegd. De tweede had bij de confrontatie met bepaalde toehoorders enkele stellingen van zijn leer weggelaten. De derde had bij de confrontatie met bepaalde toehoorders een aantal stellingen aan de leer van de meester toegevoegd. Toen zei de meester dat de drie leerlingen elkaar onderling dankbaar moesten zijn, want zonder de trouw van de eerste discipel zouden de twee laatsten bepaalde delen van de leer van de orthodoxie hebben laten verloren gaan, en zonder de twee laatsten zou de eerste de leer van de orthodoxie niet hebben begrepen. Een fijne parabel die de tweespalt in beeld brengt van elke kerk die de dialoog met de ‘andere’ aangaat.

Mgr. Athenagoras bracht nog het probleem ter sprake van de jurisdictie in de kerken van de diaspora. Het blijkt dat de orthodoxe kerken zich moeilijk vinden en binnen dezelfde stad vele kleine gemeenschappen op grond van hun nationaliteit en herkomst apart blijven samenkomen. Bisschoppenconferenties over de grenzen van de patriarchaten heen zou een eerste stap zij om tot een autocephale orthodoxe kerk te komen in het Westen. Maar dat is een heel gevoelig probleem.

Bisschop Johan Bonny vertelde over de rijke ervaringen die hij had opgedaan toen hij deel uitmaakte van de Congregatie voor de Eenheid van de Kerken te Rome en de nauwe contacten die deze Congregatie onderhield met de Wereldraad van Kerken te Genève.

Hij sprak met grote bewondering en vreugde over de teksten en ontmoetingen die op het vlak van de oecumene baanbrekend waren. Mgr. Bonny bracht een heel genuanceerd verhaal. Hij stelde dat oecumene een complex en veranderend gegeven is. Er zijn niet allen de theologische verschillen die spelen, de verschillen in benadering van sacramenten en ambt. Zoveel gevoeligheden spelen mee. Treffend was zijn verhaal over de grote hindernis die ontstond met de Orthodoxe Kerk toen de muur viel in 1989. Door veranderingen in langdurige stabiele situaties rijzen nieuwe problemen. Dat confronteerde orthodoxe en Latijnse kerk op een nieuwe manier met elkaar. Opmerkelijk was ook zijn uiteenzetting over de nieuwe hindernis die ontstond in de oecumenische dialoog met de Anglicaanse kerk toen deze de wijding van vrouwen tot het bisschopsambt toestond en uiteindelijk ook bisschoppen ging wijden die openlijk met een partner van hetzelfde geslacht samenleefden, wat ook aanleiding gaf tot dreigende interne scheuringen met de Aziatische en Afrikaanse vleugel van de Anglicaanse kerk. Dergelijke interne veranderingen binnen één kerk leggen de dialoog vaak stil. Dan is het zoeken naar nieuwe wegen van gesprek en dat alles vraagt tijd en nadenken.

Theologische verwantschap hoeft nog niet te betekenen dat we menselijk dichter bij elkaar staan. We kunnen ons inderdaad afvragen, zo stelde Mgr. Bonny, met wie we ons het meest verwant voelen: met een Egyptische Kopt, theologische dichter bij het Roomse geloof, of met een protestantse Nederlander die met de katholieken in dezelfde westerse wereld leeft, met dezelfde geloofsvragen worstelt en met wie onze kinderen op dezelfde schoolbanken zitten?

Beide bisschoppen bewogen zich duidelijk op een heel vriendschappelijk niveau met elkaar, bewust dat men de geschiedenis niet met grote stellingnames kan ombuigen en bewust ook dat dezelfde geschiedenis in alle tradities voor verrijking en voor verarming heeft gezorgd. Het was een zeer hoffelijke en fijne ontmoeting tussen twee kerkleiders die allebei ook de Reformatie met veel respect in het vizier hielden (Marc Loos was aanwezig op de eerste rij) en waarbij alle aanwezigen hoopvol uitkeken naar de geopende toekomstperspectieven.

Verslag van E. H. Michel De Beer, met enkele alinea’s aangevuld door Joris Van Ael.

Explore posts in the same categories: NIEUWSBERICHTEN